Podczas porównywania ofert jedna pompa ma COP 5,1, druga 4,3, więc wyższa liczba kusi od razu. Lepszy COP oznacza większą ilość ciepła z tej samej ilości prądu, ale tylko w tych samych warunkach pomiaru, a te potrafią zmienić cały obraz.
Wysoki COP pomaga, ale sam nie przewiduje rachunków
- COP opisuje sprawność w konkretnym punkcie pracy.
- SCOP lepiej pokazuje efektywność w sezonie grzewczym.
- Warunki pomiaru, zwłaszcza temperatura źródła i zasilania, muszą być takie same, by porównać urządzenia.
- Niższa temperatura instalacji może poprawić sezonową sprawność także w domu z grzejnikami.
COP 5,1 nie musi oznaczać niższych rachunków niż COP 4,3
Sam skrót jest prosty: COP, czyli współczynnik wydajności, porównuje ciepło oddane przez pompę z pobraną przez nią energią elektryczną. COP równy 4 oznacza 4 kWh ciepła z 1 kWh prądu w określonym punkcie pracy. Pułapka kryje się w słowach „w określonym punkcie”.
Oznaczenie A7/W35 mówi, że pomiar dotyczył powietrza o temperaturze 7°C i wody grzewczej o temperaturze 35°C. Wynik z A7/W35 nie jest uczciwym porównaniem z COP podanym dla mrozu albo dla instalacji wymagającej cieplejszej wody. Uważam, że liczba bez warunków pomiaru jest bardziej chwytem ofertowym niż użyteczną informacją.
To dlatego dwie pompy o różnych wartościach COP mogą w rzeczywistym domu pracować podobnie, a model z wyższym wynikiem katalogowym może zużywać więcej energii. Najpierw trzeba dopasować warunki porównania do instalacji.
SCOP lepiej opisuje sezon, ale nie gwarantuje rachunku z katalogu
Pompa przez zimę nie pracuje stale w jednym punkcie: zmieniają się temperatura zewnętrzna, zapotrzebowanie domu na ciepło i temperatura wody w instalacji. SCOP uwzględnia sezonowe warunki pracy, dlatego przy ocenie ogrzewania jest zwykle bardziej przydatny niż pojedynczy COP. Komisja Europejska definiuje sezonowy współczynnik efektywności jako wynik dla wyznaczonego sezonu grzewczego, a nie chwilową sprawność urządzenia. Opis znajduje się w rozporządzeniu Komisji UE nr 813/2013.
Przy porównaniu sprawdź, czy podano SCOP dla tej samej strefy klimatycznej i tego samego rodzaju instalacji. Wynik dla ogrzewania niskotemperaturowego nie musi odpowiadać temu, co osiągnie dom z grzejnikami wymagającymi wysokiej temperatury zasilania. SCOP nadal pozostaje wartością obliczaną według określonych założeń, nie obietnicą konkretnego zużycia w każdym budynku.
Do rachunków potrzebne są jeszcze dane z domu: zapotrzebowanie na ciepło, sposób regulacji, praca grzałki elektrycznej i energia zużywana przez urządzenia pomocnicze. Przy sezonowej ocenie całego układu można spotkać też SPF, czyli współczynnik efektywności wyznaczany na podstawie pracy systemu w dłuższym okresie. Nazwa wskaźnika nie zastąpi jednak jasnej informacji o tym, jakie elementy poboru energii uwzględniono.
Grzejniki nie przekreślają pompy, jeśli da się obniżyć temperaturę
Stary dom z grzejnikami nie skazuje automatycznie pompy na słabą pracę. Część grzejników może mieć zapas mocy, szczególnie po ociepleniu budynku, więc instalacja bywa w stanie ogrzać pomieszczenia wodą chłodniejszą, niż wynikałoby z dawnych ustawień kotła.
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Energy przeanalizowano dane z eksploatacji i symulacje pomp ciepła w budynkach z grzejnikami. Autorzy oszacowali, że obniżenie średniej temperatury pracy pompy o 1 K wiązało się ze wzrostem sezonowego SPF o około 0,10-0,13 punktu. W jednym z analizowanych budynków wymiana tylko 7% grzejników pozwoliła obniżyć parametry instalacji z 75/60°C do 55/45°C; uzyskany efekt zależał jednak od konkretnego budynku. To wynik studium przypadku, nie obietnica oszczędności dla każdego domu. Szczegóły przedstawia badanie „Performance of air and ground source heat pumps retrofitted to radiator heating systems”.
Praktyczny wniosek jest bardziej użyteczny niż sama lista współczynników: przed wymianą wszystkich grzejników sprawdź, czy dom utrzyma komfort przy niższej temperaturze wody, a krytyczne pomieszczenia nie wymagają pojedynczych korekt. Termomodernizacja może tu pomóc podwójnie: ogranicza zapotrzebowanie budynku na ciepło i może pozwolić instalacji pracować przy niższej temperaturze.
Objaw pracy pompy podpowiada, czy sprawdzać ustawienia, czy serwis
Chwilowy spadek wskazania COP nie musi oznaczać awarii. Pompa powietrzna okresowo odmraża jednostkę zewnętrzną, a wynik z takiego krótkiego fragmentu pracy nie opisuje efektywności całej doby ani sezonu. Najpierw zestaw odczyty z warunkami i dłuższym okresem, dopiero potem szukaj przyczyny.
| Sytuacja lub objaw | Możliwa przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| W ofercie wysoki COP, a dom wymaga gorącej wody grzewczej | Wynik katalogowy dotyczy innych warunków niż praca instalacji | Porównaj parametry w tym samym punkcie pracy oraz SCOP dla pasującego rodzaju instalacji |
| Zużycie energii rośnie podczas wilgotnej pogody w okolicy zera | Możliwy częstszy szron i cykle odszraniania | Oceniaj dobowe lub sezonowe zużycie, a przy długotrwałym oblodzeniu sprawdź drożność odpływu i skontaktuj się z serwisem |
| W domu jest chłodno mimo ciągłej pracy pompy | Możliwa zbyt niska temperatura zasilania, problem z przepływem albo za mała moc w danych warunkach | Sprawdź ustawienia krzywej grzewczej i zgłoś instalatorowi temperatury, odczyty oraz moment występowania problemu |
| Wskazania COP są dobre, ale licznik energii pokazuje duży pobór | Wyświetlacz może nie uwzględniać całego systemu, np. grzałki lub urządzeń pomocniczych | Porównaj zakres danych sterownika z pomiarem energii całego układu |
Odszranianie jest normalnym etapem pracy pompy powietrznej, choć częste cykle mogą obniżać sezonową sprawność. Z kolei stały lód, brak komfortu albo nietypowo wysoki pobór energii wymagają sprawdzenia przyczyny, a nie prostego wniosku, że „COP jest za niski”.
Przy wyborze patrz na warunki pracy domu, nie rekord z karty
Przy ofertach ustaw urządzenia obok siebie według rodzaju źródła ciepła, punktu pracy, temperatury zasilania i SCOP. Jeśli producent nie podaje warunków dla promowanej wartości COP, poproś o kartę techniczną z pełnymi danymi. Brak porównywalnego punktu pracy to powód, by nie rozstrzygać zakupu na podstawie jednej liczby.
Gdybym wybierał pompę do domu z grzejnikami, najpierw sprawdziłbym, jaką temperaturę zasilania budynek potrzebuje po termomodernizacji, a dopiero potem porównywał urządzenia pod kątem SCOP i mocy przy chłodnych warunkach. W domu z ogrzewaniem podłogowym skupiłbym się na tej samej karcie kryteriów, ale wyniki porównywał dla niskotemperaturowej instalacji. Najlepszy wybór wynika z dopasowania pompy do budynku, nie z najwyższego COP wyrwanego z tabeli.
Wróćmy do ofert z początku: COP 5,1 może wyglądać lepiej niż 4,3, lecz dopiero zgodne warunki pomiaru pokażą, czy różnica coś mówi o pracy w Twoim domu. Jedna liczba otwiera porównanie, ale go nie kończy.
